شاید شما هم اخیراً در پروژههای ساختمانی واژه « وال مش» را زیاد شنیده باشید و یا در گروههای مهندسی بحثهایی درباره ممنوعیت استفاده از وال مش به گوشتان خورده باشد. واقعیت چیست؟ آیا دوران وال پستهای فلزی و ناودانیهای سنگین به پایان رسیده است؟
در صنعت ساختمان، سرعت و کاهش هزینهها همیشه دو فاکتور حیاتی هستند، اما نه به قیمت فدا کردن ایمنی. شبکه کامپوزیت الیاف که عموماً آنرا با نام تجاری وال مش که تنها نام یکی از برندهای موجود در بازار است می شناسند، راهکاری نوین، سریع و اقتصادی برای مهار لرزهای دیوارهای غیرسازهای است که اگر طبق اصول و پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ اجرا شود، میتواند هزینههای مهار دیوار را تا حد قابل توجهی کاهش دهد. در این مقاله تخصصی از فنون عمران، قرار است به دور از هیاهوهای تبلیغاتی، به صورت فنی بررسی کنیم که شبکه الیاف یا وال مش چیست، روش اجرای صحیح آن چگونه است و تکلیف شایعات ممنوعیت آن چه شد ؟
تعریف شبکه الیاف ( وال مش )؛ نسل جدید مهار دیوار
به زبان ساده، شبکه الیاف ( وال مش ) یک ساختار شبکه ای متشکل از نخ های متعدد است که به یکدیگر متصل شده اند و این نخها می توانند از الیاف شیشه یا کربن تولید شده باشند. در این روش شبکه الیاف ( وال مش ) جایگزین میلگردهای بستر و نیز وادارها می شود که با توجه به بالارفتن قیمت فولاد می توان انتظار داشت که از لحاظ اقتصادی نیز این روش به صرفه تر باشد.
در علم مهندسی عمران، به این سیستم یا ماتریس سیمانی تسلیح شده با الیاف گفته میشود. در این روش خمش دیوار، یکطرفه و در راستای قائم می باشد بنابراین دیوار نیازی به وادار ندارد و محدودیتی در راستای قائم وجود نخواهد داشت.
نکته کلیدی: وال مش دیوار را در جای خود صلب و خشک نگه نمیدارد، بلکه با ایجاد یکپارچگی، اجازه میدهد دیوار همگام با سازه حرکت کند اما متلاشی نشود
روش اجرای وال مش (گامبهگام کارگاهی)
اجرای وال مش نسبت به وال پست فلزی بسیار سریعتر است و نیاز به جوشکاری و نیروی متخصص آهنگر ندارد. مراحل اجرای آن به شرح زیر است:
- دیوارچینی: ابتدا دیوار با مصالح معمول (بلوک هبلکس، سفال، لیکا و…) چیده میشود. برخلاف روش سنتی، نیازی به نصب پلیت در ستونها و تیرها قبل از دیوارچینی نیست.
- اجرای نوار اول پلاستر: در محلهایی که قرار است نوار مش قرار بگیرد، یک لایه نازک پلاستر (گچ یا سیمان) روی دیوار کشیده میشود.
- نصب مش فایبرگلاس: نوارهای مش با عرض مشخص و فاصله تعیین شده توسط طراح سازه روی پلاستر خیس قرار گرفته و با ماله کشیده میشوند تا کاملاً به سطح بچسبند.
- تثبیت با نبشی یا ناودانی منقطع: برای مهار لبههای دیوار، از نبشیهای منقطع در بالا و ناودانی منقطع در کنارههای دیوار (محل اتصال به ستون) استفاده میشود. این نبشیها می بایست توسط رول بولت به سازه متصل شوند اما در حال حاضر مشاهده می شود که با چسب اپوکسی نیز این اتصال به دال و ستون انجام می شود.
- اجرای پلاستر نهایی: لایه نهایی پلاستر روی مش اجرا میشود تا شبکه الیاف کاملاً مدفون و محافظت شود.
- اتصال وال مش به کف و تیرها : لازم است که شبکه الیاف به میزان 5 سانتی متر در داخل کفسازی مهار شود درصورتیکه کفسازی نداشته باشیم این اتصال توسط تسمه فلزی و پیچ و رولپلاک به کف انجام می شود. مهار این شبکه از پشت دیوار نیز توسط همین تسمه فلزی می بایست انجام شود.
- اجرای شبکه الیاف در دیوارهایی که به پشت آنها دسترسی نداریم چطور انجام می شود ؟ در پاسخ به این سوال که به عنوان ایراد اصلی وال مش نیز مطرح می شود باید گفت که در این دیوارها می توان شبکه الیاف را در بند بستر دیوار اجرا کرد که به جهت اطمینان بیشتر توصیه می شود که در تمام رج های دیوار این شبکه اجرا گردد.
نبشی منقطع جهت اتصال به تیر و ستون ها
برای درک عمیقتر جزئیات اجرایی و تفاوتهای آن با روشهای سنتی، پیشنهاد میکنیم حتماً مقاله جامع وال پست را مطالعه کنید.
مصالح مورد نیاز برای اجرای وال مش
کیفیت مصالح در وال مش، مرز بین یک دیوار ایمن و یک دیوار خطرناک است. سه جزء اصلی عبارتند از:
1. شبکه الیاف
قلب تپنده این سیستم است. نکته حیاتی اینجاست که نوع مش باید با نوع ملات یا پوشش نهایی نازک کاری دیوار مطابقت داشته باشد:
- مش مقاوم به قلیا: اگر نازک کاری نهایی دیوار سیمانی است مانند دیوارهای داخل آشپزخانه که روی آنها کاشی با ملات ماسه سیمان اجرا خواهد شد، حتماً باید از مش AR-Glass استفاده کنید. محیط سیمان قلیایی است و مشهای معمولی (E-Glass) را در بلندمدت خورده و از بین میبرد.
- مش معمولی: اگر نازک کاری نهایی دیوار گچی است مانند سایر دیوارهای داخلی که روی آنها گچ اجرا خواهد شد، استفاده از مش معمولی بلامانع است (هرچند AR همیشه بهتر است).
۲. پلاستر
- پلاستر سیمانی: مقاومت بالاتری دارد و برای محیطهای قلیایی که در بالا توضیح داده شد الزامی است.
- پلاستر گچی: برای دیوارهای داخلی و پارتیشنها مناسب است.
۳. نبشی و ناودانی
برای مهار آزادی حرکت دیوار در جهت خارج صفحه و در راستای قائم و زیر سقف، از نبشیهای سبک گالوانیزه یا سیاه استفاده میشود.
اگر میخواهید تمام جزئیات اجرایی سفتکاری و نازککاری را به صورت عملی و ویدیویی یاد بگیرید و بر تمام چالشهای کارگاه مسلط شوید، آموزش اجرای ساختمان در سایت فنون عمران، دقیقاً برای تبدیل کردن شما از یک مهندس تازهکار به یک مجری حرفهای طراحی شده است.
تفاوت وال مش با وال پست چیست؟
بسیاری از کارفرمایان میپرسند چرا باید وال پست فلزی را رها کنیم؟ جدول زیر مقایسه دقیقی ارائه میدهد:
| وال مش | وال پست | ویژگی |
| 30 تا 50 درصد ارزانتر | بالا (بدلیل قیمت آهن) | هزینه تمام شده |
| بسیار بالا (نصب آسان) | کند (نیاز به جوشکاری و ساخت) | سرعت اجرا |
| کارگر ساده آموزش دیده | آهنگر ماهر و جوشکار | نیروی کار |
| انعطاف پذیر و یکپارچه | سختی بالا (ترک خوردن نما) | عملکرد لرزه ای |
| حداقل تخریب (استفاده از چسب) | نیاز به سوراخکاری یا کاشت صفحه در تیر | تخریب سازه |
این تفاوتها باعث شده تا در پروژههای بزرگ که بحث هزینه و زمان مطرح است، شبکه الیاف گزینه جذابی به عنوان جایگزین وال پست باشد. البته باید توجه داشت که این سیستم بار مرده کمی به ساختمان اضافه میکند که باید در محاسبات سازه لحاظ گردد، هرچند وزن آن نسبت به وال پست فلزی ناچیز است.
ممنوعیت استفاده از شبکه الیاف ( وال مش )؛ شایعه یا واقعیت؟
این بخش یکی از مهمترین سوالات مهندسین است. ماجرا از این قرار بود که در مقطعی، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی به دلیل ورود مشهای بیکیفیت به بازار و اجرای غیراصولی، محدودیتهایی را اعمال کرد.
اما در حال حاضر، شبکه الیاف مصرفی در دیوار طبق پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ کاملاً مجاز است، مشروط بر اینکه:
- مشخصات فنی مش (مقاومت کششی و گرماژ) مطابق استاندارد باشد.
- اگر پلاستر سیمانی است، حتماً مش AR-Glass (مقاوم به قلیا) استفاده شود.
- شرکت مجری یا تأمینکننده دارای گواهینامه فنی معتبر از مرکز تحقیقات باشد.
بنابراین، عبارت «ممنوعیت استفاده از وال مش» در صورتی صحیح است که شما از مصالح بدون تاییدیه و غیر استاندارد استفاده کنید. مهندسان ناظر باید در این زمینه بسیار حساس باشند و گزارشات خود را دقیق تنظیم کنند. برای تسلط بر نحوه نگارش این موارد حقوقی، پیشنهاد میکنیم از دوره آموزش نظارت و گزارش نویسی ساختمان استفاده کنید تا درگیر چالشهای انتظامی نشوید.
نامه دفتر مقررات ملی در خصوص تایید اجرای شبکه الیاف در مسلح سازی دیوارها
اجرای وال مش در درز انقطاع
یکی از چالشهای فنی در ساختمانسازی، رعایت درز انقطاع بین دو ساختمان مجاور است. اجرای وال مش در دیوارهای مجاور همسایه که دسترسی به سمت بیرونی دیوار وجود ندارد، تکنیک خاصی میطلبد.
در این حالت، نمیتوان مش را در دو طرف دیوار اجرا کرد (چون دسترسی به پشت دیوار نداریم). راهکار چیست؟
- استفاده از مش سرتاسری: در سمت داخل.
- استفاده از میلگرد بستر: برای تقویت دیوار در رجها.
- تقویت شبکه: استفاده از گرماژ بالاتر مش در سمت داخل برای جبران عدم دسترسی به بیرون.
رعایت دقیق این فاصله برای جلوگیری از برخورد دو ساختمان در زلزله حیاتی است. برای اطلاعات بیشتر مقاله کنترل درز انقطاع را مطالعه کنید تا با ضوابط قانونی آن آشنا شوید.
مزایا و معایب وال مش
برای تصمیمگیری درست، باید نگاهی واقعبینانه به مزایا و معایب داشته باشیم:
مزایا:
- حذف ترکهای مویی: شبکه الیاف باعث میشود در نازک کاری ترک ایجاد نشود.
- کاهش پرت مصالح: برخلاف آرماتوربندی و وال پست فلزی، پرت مصالح بسیار کمتر خواهد بود.
- عایق حرارتی و صوتی بهتر: یکپارچگی دیوار باعث می شود پلهای حرارتی در دیوارها ایجاد نشود.
- سرعت بالا: سرعت اجرای این روش می تواند تا ۳ برابر بیشتر از وال پست باشد.
معایب :
- نیاز به سطح صاف: دیوارچینی باید تمیز و شاقول باشد، در غیر این صورت مصرف پلاستر بالا میرود.
- حساسیت به نوع مش: تشخیص مش AR از E-Glass با چشم ممکن نبوده و این امر باید توسط انجام آزمایشات استاندارد انجام شود.
- هشدار جدی: هرگز و به هیچ عنوان از توریهای فایبرگلاس ارزان قیمت و متفرقه که برای کارهای تزئینی استفاده میشوند، به جای شبکه الیاف استفاده نکنید. این توریها اولاً در برابر محیط قلیایی سیمان مقاومت نداشته و پس از مدتی از بین خواهند رفت و ثانیاً مقاومت کششی آنها به هیچ عنوان قابل مقایسه با الیاف استاندارد نمی باشد.
قیمت وال مش و عوامل موثر بر آن
قیمت تمام شده شبکه الیاف به چند عامل بستگی دارد:
- گرماژ مش: وزن شبکه الیاف مصرفی وابسته به نوع و محل استفاده از آن دارد که هر چه بالاتر باشد مطمئنا قیمت آن نیز بیشتر خواهد بود.
- نوع پلاستر: پلاستر سیمانی به دلیل نیاز به مش AR-Glass هزینه بالاتری نسبت به سیستم گچی دارد.
- ابعاد چشمهها: ابعاد چشمه (مثلاً ۵*۵ میلیمتر) در قیمت موثر است.
- تعداد طبقات و متراژ: در پروژههای انبوهسازی، هزینه سرشکن شده بسیار کاهش مییابد.
به طور کلی، با حذف آهنآلات گرانقیمت، وال مش در اکثر پروژهها اقتصادیتر تمام میشود.
